a a a

Cerkiew św. Pantelejmona, cerkiew św. Jana Teologa, cerkiew św. Jerzego Zwycięzcy

W 1875 r. na cmentarzu prawosławnym (obecnie katolicki) do wzniesionej wcześniej wieży dobudowano drewnianą cerkiew św. Pantelejmona. Kilkanaście lat później, między rokiem 1889 a 1890, w obrębie monasterskich budynków wzniesiono z czerwonych cegieł nową cerkiew św. Jana Teologa. Służy ona wiernym (i mnichom) do dziś. Cerkiew przybudowana została do istniejącego południowego korpusu monastycznego, łącząc się bezpośrednio z nim, od strony jego elewacji wschodniej. Jest to świątynia orientowana, na planie prostokąta ze strukturą trójdzielną typową dla świątyni prawosławnej. Trójpodział wnętrza zaznaczony jest poprzez łuk tęczowy pomiędzy soleją i hieratejonem oraz poprzez potrójną arkadę wewnętrznego narthexu. Świątynia składa się więc z części wschodniej, którą tworzy trójdzielne prezbiterium („święte świętych”): hieratejonem z dwoma pastoforiami: diakonikonem i prothesis, części środkowej: naosem („święte”) oraz części zachodniej tworzącej wewnętrzny narthex, zaznaczający swoja odrębność przestrzenną od naosu wspomnianą arkadą. Ponad esonarthexem ulokowany jest chór-empora, przebiegający na całej szerokości świątyni. Na ten poziom wiodą drewniane schody, wykonane już w latach 90. ubiegłego wieku. Pod nimi znajduje się pomieszczenie pomocnicze. Tuż przy nich, w części zachodniej ściany, na wysokości filara północnego znajduje się nisza, służąca za miejsce zbiornika na wodę święconą.

Na zewnątrz cerkiew jest wyraźnie dwudzielna. Składa się z wyższego korpusu głównego i niższej 3-dzielnej części prezbiterialnej. Jej część środkowa jest zamknięta trójbocznie, boczne zaś są w planie prostokątne. Asymetryczny, trójdzielny korpus główny ma w części środkowej niewielki ryzalit, ujęty w lekko zarysowane boniowaniem pilastry. Jego szczyt wychodzi ponad gzyms wieńczący i zakończony jest łukowym szczytem z trójkątną nadbudową z sześcioramiennym krzyżem prawosławnym umieszczonym na cebulastej sygnaturce. Czgść ta ma okna quasi-triforialne, zaś ściany sąsiednie pojedyncze i quasi-biforialne. Pojedyncze otwory okienne mają też wschodnie ściany pastoforiów oraz boczne ściany hieratejonu. Wszystkie okna zamknięte są półkoliście. Wejścia drzwiowe do świątyni maja otwory prostokątne. Część wschodnia ścian korpusu ma poniżej gzymsu charakterystyczne dla sztuki staroruskiej, fryzy arkadkowe.
Na zewnątrz korpus główny jest przekryty niskim dachem dwuspadowym, zaś prezbiterium dachem wielopołaciowym, o geometrii dachów nieregularnej, złamanej. Wewnątrz naos świątyni przekryty jest pozorną kopułą z lunetami. Części pozostałe prezbiterium przekrywają stropy płaskie.
Cerkiew należy do grupy obiektów o tzw. stylu retrospektywnym, charakterystycznym dla architektury końca XIXw. dla cerkwi katalogowych, thonowskich.
Pierwotny ikonostas nie zachował się. Później wprowadzony do świątyni ikonostas pochodził z cerkwi Św. Pantelejmona. Obecny ikonostas powstał współcześnie. Ikony do tego ikonostasu zostały napisane w Studium Ikonograficznym w Bielsku Podlaskim, pod kierunkiem ks. Leoncjusza Tofiluka.
W końcu XIX stulecia założono też nowy cmentarz prawosławny, bardzo malowniczo po­łożony za miastem, w Podsupraślu. W 1901 roku stanęła na nim murowana cerkiew św. Je­rzego Zwycięzcy.
W 1932 r. do świątyni dobudowano dzwonnicę. W latach 1923-1956 pełniła funkcję świątyni parafialnej w Supraślu. Cerkiew i brama cmentarna stanowią bardzo charakterystyczne przykłady budownictwa cerkiewnego początku XX wieku. Na cmentarzu zachowały się już nieliczne drewniane krzyże typowe dla obszaru Puszczy Knyszyńskiej.
serwisy internetowe strony internetowe