a a a

Pierwsze stulecie monasteru

Początki monasteru supraskiego sięgają XV w. W 1498 r. wojewoda nowogródzki i marszałek Wielkiego Księstwa Litewskiego Aleksander Chodkiewicz wraz z arcybiskupem smoleńskim Józefem Sołtanem założyli monaster w Gródku nieopodal późniejszego Supraśla. Jednak życie świeckie skupione wokół istniejącego tam zamku przeszkadzało duchowemu skupieniu mnichów, dlatego też w dwa lata później przenieśli się na uroczysko Suchy Hrud, co dało początek Ławrze Supraskiej. Akt erekcyjny został potwierdzony przez króla Aleksandra Jagiellończyka.

W 1501 r. wybudowano pierwszą drewnianą cerkiew p.w. św. Jana Teologa, patrona ojca Aleskandra Chodkiewicza, Iwana, który zginął w niewoli tureckiej. W 1503 r. położono kamień węgielny pod budowę obronnej cerkwi Zwiastowania NMP, którą konsekrowano w 1511 r. W potężnej obronnej budowli skrzyżowały się wpływy stylu bizantyjskiego i gotyckiego. Tak duży wysiłek inwestycyjny był możliwy przede wszystkim dzięki szczodrym nadaniom ziemskim fundatorów. Fundację „ktitorów” potwierdził specjalnym tomosem patriarcha konstantynopolitański Joachim. W dziejach monasteru supraskiego XVI stulecie było nacechowanym prężnym życiem monastycznym, oraz aktywnym rozwojem kulturalnym. W 1557 r. inwentarz biblioteki monasterskiej odnotowywał już 200 rękopiśmiennych i drukowanych ksiąg. Monaster utrzymywał także bliskie kontakty z ośrodkami duchowymi na Bałkanach, efektem których były między innymi freski bizantyjskie zdobiące wnętrze głównej cerkwi (καθολικόν) Zwiastowania NMP.
Monaster supraski był jednym z najaktywniejszych ośrodków myśli religijnej w XVI w., a pod względem znaczenia drugim, po Kijowsko-Pieczerskiej Ławrze, ośrodkiem monastycznym Kościoła prawosławnego na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Pierwszym przełożonym monasteru był ihumen (gr. przełożony) Pafnucjusz Sieheń, wywodzący się z zamożnej mieszczańskiej rodziny z Bielska Podlaskiego. Po kilku latach od założenia w monasterze żyło już czterdziestu mnichów. Do rozkwitu doszedł jednak za czasów zwierzchnictwa Sergiusza Kimbara (1532-1565). Wybudowano wtedy trzecią cerkiew, Zmartwychwstania Chrystusa, a przede wszystkim świątynię Zwiastowania pokryto unikatowymi freskami. Powszechnie też zaczęto nazywać go ławrą. Takiego określenia używano wobec dużych, znaczących monasterów. Wyrazem stale rosnącej pozycji monasteru było nadanie ihumenowi Sergiuszowi Kimbarowi (1532-1565) tytułu archimandryty, a następnie ihumenowi Tymoteuszowi (1575-1590) mitry, przez odwiedzającego monaster w 1582 r. arcybiskupa ochrydzkiego Gabriela. W 1589 roku arcypasterską wizytę w Supraślu złożył patriarcha Konstantynopola Jeremiasz II.

Na antyunijnym soborze brzeskim w 1596 r. ihumen monasteru Hilarion Masalski przeciwstawił się podpisanemu przez część hierarchii samowolnemu i niekanonicznemu aktowi unijnemu z Kościołem rzymskokatolickim. Na skutek nacisków ze strony króla Zygmunta III, a także unickiego metropolity kijowskiego Hipacego Pocieja, ihumen Hilarion został skazany na banicję, a na Ławrze wymuszono przejście na unię.

serwisy internetowe strony internetowe