a a a

Święty Bazyli a mnisi suprascy

W przewodnikach i popularnych opracowaniach dziejów Supraśla często spotkać można nie tylko określenie „zespół pobazyliański” — co częściowo odpowiada prawdzie — ale i informację, że tutejszy monaster założyli bazylianie. Bierze się ona z nieporozumienia, z nieświadomości głębokich różnic w życiu monastycznym na wschodzie i na zachodzie chrześcijaństwa.

Święty Bazyli Wielki, biskup Cezarei Kapadockiej, żył w latach 329-379. Napisał, dla chcących prowadzić żywot odosobniony, Bogu poświęcony, wielką (313 artykułów) oraz małą (55 artykułów) regułę. Zalecał posłuszeństwo, ubóstwo, czystość, pracowitość, modlitwę i miłość bratnią. Żywotowi wspólnotowemu dawał pierwszeństwo przed pustelniczym.
Prawosławni mnisi i dziś opierają się na regule św. Bazylego Wielkiego, ale nie nazywają się bazylianami. Wschód nie zna pojęcia kongregacji zakonnej. Każdy monaster odrębnie formułuje szczegółowe zasady wspólnego życia, narzucają je warunki otoczenia i okoliczności. Inaczej wyglądało życie zakonne w dawnych czasach na pustyni, inaczej w wielkim mieście. Nieco inaczej żyją dziś prawosławni mnisi na Świętej Górze Athos, inaczej w Supraślu.
Zakon bazylianów to formacja unicka.
W Rzeczypospolitej po unii brzeskiej (1596 r.) przystąpiono do „reformowania” reguł św. Bazylego, według których żyli prawosławni mnisi. Ułożono nowe ustawy zakonne, w następstwie czego monastery na Litwie zostały połączone w jedną kongregację Przenajświętszej Trójcy, pod zwierzchnictwem generała. Zakon został zatwierdzony przez papieża Benedykta XIV w 1744 r. Mnichów takich potocznie nazywano bazylianami.

Z powyższego jasno wynika, że nazywanie bazylianami supraskich mnichów, którzy założyli monaster, jak i obecnych, jest błędem, ponieważ reguły unickiego kościoła bazylianów nadano monasterowi w Supraślu dopiero w 1635 r. (monaster założono w 1498 r.) i obowiązywały one do momentu powrotu monasteru do prawosławia, czyli do 1839 r.

serwisy internetowe strony internetowe